Attentie no 1

voor I.W.

LIEVE KUNSTPLEITER,
Zeer recent las ik een interview met u in de Volkskrant in het kader van de Volkskrant Beeldende Kunstprijs. U sprak over uw favoriete schilderijen. Voor de volgende luistertips, die ik u bij deze cadeau doe, liet ik me inspireren door deze favorieten. Ook uw aanbevelingen op muziekgebied heb ik laten meewegen.

MUSICA
Laat u voorlezen door een medewerker (of uw dochter) en sluit de ogen in de hoop dat eigen beelden ontstaan en er licht in uw ziel komt. Luister, voel en laat u meevoeren.

HIT
Een klinkende Goya is wat mij betreft het Lamento d’Arianna van Claudio Monteverdi. Destijds, ik heb het over de 17e eeuw, een kaskraker gezien het feit dat alleen dit deel van de opera Arianna heeft overleefd. De rest van het manuscript is verbrand. Dankzij die hit-status van dit lamento, lees: vele malen gekopieerd dus terug te vinden in allerlei muziekbundels, kunnen wij er nu nog naar luisteren.

DOOD
Dit Lamento begint met de wens om te sterven, maar mocht u de tekst niet meekrijgen, dan voelt u die pijn en wanhoop vast door de muziek alleen al:
De bas legt een toon neer die aanzwelt en wordt later bijgestaan door de luit en het klavecimbel. Daarboven de melodie van de zangeres: de eerste twee noten van haar vormen een zogenaamd seufzer (=zuchtje). Hét muzikale equivalent voor pijn, melancholie en wanhoop.

BOTSING
Noot 1 in de zangpartij is dezelfde als de basnoot. Noot 2 gaat een stapje omhoog waardoor er een flinke botsing ontstaat met die aanzwellende basnoot. Botsingen, dissonanten genoemd, zorgen voor spanning. Zodra de bas of de zang verandert van toon ontstaat er weer ontspanning.

ECHT WAAR
De zangeres zingt lasciateme morire twee keer: Laat me sterven, laat me sterven!! Die tweede keer klinkt de melodie een trapje hoger. Die stijgende melodielijn kun je rustig opvatten als een bekrachtiging van die doodswens. Ja, ze wil echt dood. Waarbij de iets geoefende luisteraar hoort dat het rond het woord morire (sterven) opvallend relaxed klinkt. De tonen die dan klinken bij instrumenten en zang, dalen en ontspannen uiteindelijk. Geen dissonant te bekennen. De dood ís dus dé oplossing voor deze dame. Brengt de rust waar ze naar verlangt.

Het zit zo: Vlak voor het moment waarop ze uitbarst in dit lamento heeft Arianna ontdekt dat ze door haar toekomstige bruidegom op een onbewoond eiland is achtergelaten….

AND NOW FOR SOMETHING COMPLETELY DIFFERENT
Ik las dat u naar Erik Satie luistert. Deze Muziekzendeling ziet helemaal voor zich hoe u, na gedane arbeid, tot rust wilt komen. Althans ik denk dat Satie die uitwerking ook op u heeft. Mag ik u nog levende componisten aanbevelen die volgens mij met hun muziek diezelfde uitwerking zouden kunnen hebben?

JETZT
Luister eens naar het album Monasteria van Bram Stadhouders en Aart Strootman. De eerste volg ik al jaren. Hij begeeft zich al hink-stap-springend door de muziekwereld. Schrijft net zo makkelijk voor het Nederlands Kamerkoor als voor jazzpianist Wolfert Brederode.

Daarnaast kun je Bram rustig onvoorbereid op een podium neerzetten met andere profmuzikanten. Deze spontane optredens leiden tot spannende interacties die soms direct opgenomen worden. Ga er eens heen in uw- ongetwijfeld- spaarzame vrije tijd.

THOSE EYES
Als laatste tip ik u Immortal Bach van Knut Nystedt. Eerder vergeleek ik dit werk al met de uitgeveegde portretten van Francis Bacon. Maar de langgerekte lijven van Moglidiani hoor ik er ook in terug. U sprak over de ogen in het werk van Modigliani. Bedenk hoeveel ogen u aanstaren tijdens het uitvoeren van zo’n koorwerk. Het zijn er toch al snel minstens 30.

Luister lekker. Voel van alles.

Ik verwacht niets van u als drukbezet (kunst)pleiter, maar een berichtje terug is natuurlijk altijd leuk. Ondertussen hoop ik dat u dat grote hart voor kunst & cultuur houdt!

Klinkende groet,

De Muziekzendeling

PS
Ik had deze attentie willen opnemen, zodat het in de auto kon worden beluisterd. Zeg maar zo tussen PJ Harvey, Patti Smith & Black Keys door. Helaas ontbrak het me aan tijd. De volgende attentie wordt misschien wel een klinkende. Dan gericht aan een andere persoon, maar kan dan ook heus door u beluisterd worden. A suivre!